Borderline / Emotie Regulatie Stoornis
"Borderline is een persoonlijkheidsstoornis die zich kort gezegd kenmerkt door 'impulsiviteit, zwart-wit denken, moeilijk te onderhouden relaties en ook soms sterk wisselende relaties."
(Bron: trimbos.nl)
Borderline wordt tegenwoordig steeds vaker Emotie Regulatie Stoornis genoemd (ERS).
Ervaringsverhaal
Mijn ervaring met ERS is anders dan dat veel mensen bij voorbaad zouden denken. Ik ben niet iemand die opvalt, ik ben niet extrovert, zoals ERS vaak wordt gezien. Ik ben erg introvert en ben het liefst op mijzelf. Ik ben emotioneel erg kwetsbaar.
Voor mij houdt borderline in dat mijn emoties enorm verstoord zijn. Dus: het ene moment voel ik me goed, het andere moment overspoelen alle emoties me en lijkt het of ik moet schuilen om niet kopje onder te gaan. Een vloedgolf die op me af lijkt te komen en die ik niet tegen kan houden. Van boosheid tot verdriet, van geluk tot angst, alles in een keer over me heen, als gevolg van vele gedachtes die als een wervelwind in mijn hoofd rondtieren. Het is een grote storm die woedt.
Op die momenten wil ik het liefst de storm stilleggen en de gedachtes in mijn hoofd tot stoppen dwingen. Helaas lukt dat mij niet altijd op eigen kracht en heb ik hulpmiddelen nodig om dit te doen. Destructief gedrag is dan vaak mijn manier om hier mee om te gaan. Mijn gedachtes gaan ergens anders naar uit en even lijk ik niet zoveel meer (of niets meer) te voelen.
Vaak weet ik niet meer wat ik met al die gevoelens aanmoet. Dan vlucht ik liever, volledig. Dan wil ik het liefst dood zijn en alles om me heen vergeten. Geen last meer zijn, geen hulp meer hoeven hebben en vooral al die gevoelens en gedachtes kwijt zijn.
Diep vanbinnen voel ik me vaak klein. Een klein meisje, wat bang is, wat zo bang is dat ze het idee heeft dat ze het allemaal niet meer alleen aan kan. Een klein meisje dat eigenlijk heel graag een arm om haar schouders wil of een hand die haar de weg wijst. Maar dat kan ik niet vragen. Want als ik het krijg, ren ik weer weg. Dan komt alles te dichtbij. Dan ben ik kwetsbaar en niemand mag dat kwetsbare stukje in mij zien. Ik wil niet dat iemand mijn muur afbreekt, dat iemand dichterbij komt dan dat ik gewend ben. Dan word ik vaak boos, schreeuw ik en roep ik dat diegene op moet rotten. En daarna huil ik stil en alleen. Omdat ik zo graag die stevige arm om me heen had gewild.
Dit gaat ook zo in relaties. Ik heb die sterke arm soms zo hard nodig, maar daarna moet diegene weer ver van mij af komen te staan. Kom bij me, maar raak me niet aan. Kom niet te dichtbij en ga anders weer weg. Ik stoot hem zelf wel weer af, dan hoeft hij mij niet meer af te wijzen. En als ik iemand toelaat, is het mijn grootste angst hem of haar weet kwijt te raken.
Sommige periodes ben ik volledig afsneden van mijn gevoel en van mijn persoon. Alsof ik alles vanuit vogelperspectief bekijk en of er een glazen wand tussen mij en de wereld staat. Ik voel niets, het leven is een groot feest. Maar ik krijg ook weinig mee. Alles lijkt op de automatische piloot en op een afstandje te gebeuren. Na vele jaren heb ik ontdekt dat dit ook een vorm van dissociatie is, namelijk depersonalisatie. Iets wat bij ons 'borderliners' vaak voor blijkt te komen. Dus niet zoals ik altijd dacht dat je compleet van de wereld ben, geen contact meer hebt met anderen en niet meer aanspreekbaar ben. Nee, ik ben wel aanspreekbaar, ik functioneer zoals het moet, maar alles gaat als een grote waas aan mij voorbij. En soms, soms ben ik die leegte zat, wil ik voelen en gebruik ik destructief gedrag of roekeloos gedrag om weer vanbinnen warm te worden.
Leven met zoveel emoties, zoveel gevoelens, is zwaar. De emoties stijgen in een paar minuten tot het hoogste punt. Maar zakken doen ze vrij langzaam. En elke prikkel is er een. Elke prikkel brengt de emoties weer tot een hoger punt en het duurt langer om deze te laten zakken. Maar er blijken manieren te zijn om dit te leren. Leren om emoties in te schatten, eerder in te grijpen en te schuilen wanneer het nodig is.
DSM
De volgende omschrijving van de borderline persoonlijkheidsstoornis komt uit de DSM-IV.
"Een diepgaand patroon van instabiliteit in intermenselijke relaties, zelfbeeld en affecten en van duidelijke impulsiviteit, beginnend in vroege volwassenheid en tot uiting komend in diverse situaties zoals blijkt uit vijf (of meer) van de volgende:
1. Krampachtig proberen te voorkomen om feitelijk of vermeend in de steek gelaten te worden.
N.B.: Reken hier niet het suïcidale of automutilerend gedrag toe, aangegeven in criterium 5.
2. Een patroon van instabiele en intense intermenselijke relaties gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren.
3. Identiteitsstoornis: duidelijk en aanhoudend instabiel zelfbeeld of zelfgevoel.
4. Impulsiviteit op ten minste twee gebieden die in potentie betrokkene zelf kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seks, misbruik van middelen, roekeloos autorijden, vreetbuien).
N.B.: Reken hier niet het suïcidale of automutilerend gedrag toe, aangegeven in criterium 5.
5. Recidiverende suïcidale gedragingen, gestes of dreigingen of automutilatie.
6. Affectlabiliteit als gevolg van duidelijke reactiviteit van de stemming (bijvoorbeeld periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst, meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen).
7. Chronisch gevoel van leegte.
8. Inadequate, intense woede of moeite kwaadheid te beheersen (b.v. frequente driftbuien, aanhoudende woede of herhaaldelijk vechtpartijen).
9. Voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen.
Verschillende feiten
- Borderline komt even vaak voor bij mannen als bij vrouwen, echter uiten vrouwen en mannen zich wel anders.
- Borderline kan niet goed vastgesteld worden bij jongeren tussen de 18-20 jaar, omdat zij vanwege hun ontwikkeling met emotionele problemen te maken kunnen hebben.
- Op latere leeftijd kunnen borderlineklachten afnemen.
Boeken
Zomaar een kleine greep uit het grote aanbod boeken over borderline
Borderline persoonlijkheidsstoornis (Marsha Linehan). ISBN: 9789026514579
Leven met een borderliner (P. Mason en R. Kreger). ISBN: 9789057123054
De Borderlinedans (Anthony Walker). ISBN: 9789057121593
Borderline Belevenissen (Kitty van der Heijden). ISBN: 9789079729418
Wat borderline met je doet (Arthur Hegger). ISBN: 9789023913139
Links
Stichting Borderline
Trimbos Borderline
Over borderline